De economische ontwikkeling van stadswijken

luik, palais des congres, dinsdag 9 februari 2010

Dinsdag 9 februari 2010 heeft in het Palais des Congrès het eerste colloquium plaatsgevonden van het project SUN.  Aan dit evenement namen 200 vertegenwoordigers deel uit verschillende sectoren (urbanisme, economische ontwikkeling, ondernemerswereld, artistieke en culturele sector,…), verschillende milieus (academici, ambtenaren, burgerbewegingen, NGO’s, …) en uit de verschillende hoeken van de Euregio Maas-Rijn (Vlaanderen, Wallonië, Nederland, Duitsland) en Brussel.

Het succes van dit colloquium is dubbel.  Enerzijds heeft het al deze partners verzameld rond een gemeenschappelijk thema en nieuwe relaties tussen deze partners tot stand gebracht.  Deze partners kenden elkaar niet noodzakelijk, terwijl de samenwerking tussen hen nochtans belangrijk is voor een lokale economische ontwikkeling.  Anderzijds heeft het colloquium een aantal methodologische vragen naar voren geschoven over de economische ontwikkeling van stadswijken, meer bepaald met betrekking tot de coördinatie van al de betrokken actoren in stadswijken en van de stad in haar geheel.  Inderdaad, men kan zich afvragen wie in de meeste steden deze rol op zich neemt ?  Het lijkt er vooral op dat iedereen zijn rol speelt zonder noodzakelijkerwijs veel verbinding met anderen, zonder dat er veel mogelijkheden zijn voor de coördinatie van de verschillende territoriale niveaus of om  elkaar te ontmoeten.  En dit terwijl nochtans deze coördinatie onontbeerlijk is om de verschillende acties van de overheid, semi-overheid, de privé of het verenigingsleven op een efficiënte en coherente wijze in te zetten voor lokale economische ontwikkeling.

Bij dit eerste colloquium lag het accent op de economische dimensie van de ontwikkeling van stadswijken.  In de komende 2 jaar zal het SUN project nog andere colloquia organiseren in de verschillende partnersteden rond de verschillende thema’s die aan bod komen in de stadswijken van het project, met name : de sociale cohesie, de energierenovatie van privéwoningen en de ingroening van openbare ruimten.

Het SUN-project heeft tot doel vijf stadswijken van de Euregio Maas-Rijn te verbinden in een dynamiek van duurzame ontwikkeling. Deze wijken zijn erfenissen uit het industriële tijdperk en kennen niet alleen belangrijke uitdagingen, maar ook talrijke troeven. Tenminste als we “duurzame ontwikkeling” niet willen verengen tot energiemaatregelen, maar ook de economische en maatschappelijke dimensie in aanmerking nemen. Rond deze vijf pilootwijken en hun 50.000 bewoners verenigen zich vijf steden, vier universitaire partners en talrijke actoren uit de verenigings- en economische wereld! SUN werd bewust opgezet als een transversale en meerschalige onderzoeksactie, op het grensgebied tussen steden, de universitaire wereld, de burgers en privébedrijven. Wat al deze actoren verenigt? Het gevoel dat de stadswijken een ongelooflijk potentieel vertegenwoordigen voor de ontwikkeling van onze steden.

Om de presentaties van de sprekers te downloaden, volg deze link

Het thema van het eerste colloquium

Bij de ontwikkeling van stadswijken beoogt men vaak een positieve bijdrage voor de lokale economie en vooral economische voordelen op plaatselijk niveau. Hiervan uitgaande brengt de ontwikkeling van stadswijken uiteraard een geheel van complementaire activiteiten en dynamische acties met zich mee…

Het oprichten van ondernemingen, hun integratie in de stedelijke structuur, de opvang van mogelijke investeerders, de communicatie over de stad en haar wijken, de steun aan buurtwinkels, het milieubeheer van de stad, de inrichting van ruimten voor stedelijke activiteiten, starterscentra, enz.

…maar ook erg uiteenlopende activiteitssectoren.

voedingsector, kleding, horeca, kunst en cultuur, persoonlijke dienstverlening, openbare diensten, vzw's en verenigingen, sociale economie, milieubeheer, ecologische renovatie, enz.

Alle economische en stedenbouwkundige spelers hebben dus een rol te spelen in de ondersteuning van de stadswijken, die op hun beurt bijdragen tot de economische vitaliteit van de stad. Maar hoe moet dit gebeuren en hoe kunnen hun acties gecoördineerd worden opdat de lokale ontwikkeling zo efficiënt mogelijk zou verlopen?

Bieden de stad en de verschillende wijken niet precies de sleutel voor deze coördinatie? Het fenomeen waarbij economische acties meer en meer plaatsgebonden worden en geregulariseerd worden, komt in elk geval in veel stedelijke contexten voor, als antwoord op ingrijpende veranderingen in de globale economie. Lokale ontwikkelingsorganisaties nemen voortaan het heft in eigen handen en voeren een beleid dat gericht is op 'territoriale ontwikkeling' of 'lokale ontwikkeling'. Her en der duiken op verschillende niveaus nieuwe bestuursvormen op die focussen op de economische ontwikkeling, vooral dan op het niveau van de stad of de regio (vaak relevanter in termen van ontwikkeling), maar ook op het erg lokale niveau van de stadswijken. Voor deze steden of wijken worden specifieke ontwikkelingsstrategieën uitgewerkt, doorgaans gekoppeld aan een 'territoriale marketingaanpak'. Daarnaast worden urbanisatieprojecten ontwikkeld - de kwaliteit van de stadsomgeving wordt immers beschouwd als een essentiële hefboom voor de ontwikkeling-, en worden diverse stimulerende maatregelen genomen of opleidingprogramma's voor de lokale bevolking georganiseerd. Om deze complexe strategieën voor lokale ontwikkeling succesvol te implementeren, duiken ook nieuwe vormen op voor de coördinatie van publieke acties, onder meer op het niveau van de stadswijken.

Een ontwikkelingsbeleid op het niveau van de stadswijk, met de bijbehorende vastlegging van een ontwikkelingsstrategie en de terbeschikkingstelling van bestuursinstrumenten die aangepast zijn aan de wijk, zou een relevante aanvulling kunnen vormen op het ontwikkelingsbeleid dat op hogere territoriale niveaus gevoerd wordt en het tegelijk kracht kunnen bijzetten.

Dit is in elk geval het uitgangspunt voor het SUN-project. Het wordt zowel op academisch niveau bestudeerd en in de praktijk in de wijken van de vijf partnersteden getest.

Na eerst een stand van zaken opgemaakt te hebben over de kennis rond de ontwikkeling van stadswijken, was het de wens van de partners van het SUN-project om hun eerste bevindingen uit te wisselen en een aantal spelers aan het woord te laten die op een of andere manier betrokken zijn bij de thematiek van de ontwikkeling van de stadwijken. Doel van deze openstelling van de aanpak naar een breder publiek is, om samen na te denken over mogelijke acties die kunnen ondernomen worden in het kader van het SUN-project. Tegelijk konden ook enkele methodologische vragen besproken worden die bij deze aanpak aan bod gekomen zijn en waarop de partners niet alleen een antwoord kunnen bieden.

dit eerste colloquium beoogde dus concreet: 

  • Het Interreg IVa SUN-project voor te stellen aan een breder publiek, met voor deze eerste versie een focus op de economische dimensie van het project.
  • Een doelgroep in kaart te brengen voor het  'economische' aspect van het SUN-project en een uitwisseling van ideeën op gang te brengen over de uitvoering van strategieën voor de economische ontwikkeling op het niveau van de stadswijken :
  • Deze doelgroep in te lichten over de evolutie van de bestuursmethoden voor de regulering en de economische ontwikkeling.
  •  Deze evolutie toetsen aan de dagelijkse ervaring van de deelnemers (hun bedenkingen en ervaringen verzamelen).
  •  Het contact te bevorderen tussen de diverse spelers uit verschillende sectoren (stedenbouw, stedelijke inrichting, economie, territoriale ontwikkeling, enz.) en uit verschillende regio's. Ze zullen immers allen een rol te spelen hebben in deze nieuwe bestuurstechnieken voor de economische ontwikkeling.